Historia szkoły, która obecnie mieści się przy ul. 1 Maja w Zabrzu, sięga pierwszych miesięcy po zakończeniu II wojny światowej i jest nierozerwalnie związana z górniczym charakterem miasta. 19 listopada 1945 roku przy placu Traugutta powstała Szkoła Przemysłowo-Górnicza. Przez kolejne dziesięciolecia placówka zmieniała się wraz z przemysłem i zapotrzebowaniem rynku pracy – od kształcenia kadr dla kopalń, przez kierunki związane z gazownictwem i ochroną środowiska, aż po informatykę i ekonomię.
ZOBACZ TEŻ: Zabrze. Wydarzenia
Powstanie szkoły było bezpośrednio związane z sytuacją gospodarczą pierwszych lat powojennych. Zakończenie II wojny światowej, powrót Ziem Zachodnich do Polski oraz przejmowanie i rozwój górnictwa węgla kamiennego oznaczały ogromne zapotrzebowanie na wykwalifikowanych pracowników, szczególnie kadrę niższego, średniego i wyższego dozoru technicznego.
Tworzony i przez kolejne lata modernizowany system szkolnictwa górniczego miał zapewnić odpowiednio przygotowanych pracowników przede wszystkim dla kopalń należących do Zabrzańskiego i Gliwickiego Zjednoczenia Przemysłu Węglowego.
Początki przy placu Traugutta
Właśnie w takich realiach 19 listopada 1945 roku przy placu Traugutta w Zabrzu utworzono Szkołę Przemysłowo-Górniczą. Następnie jej nazwę zmieniono na Gimnazjum Przemysłowo-Górnicze.
Absolwenci gimnazjum trafiali do kopalń na stanowiska niższego dozoru technicznego. Osoby chcące zdobyć wyższe kwalifikacje mogły kontynuować naukę w Liceum Przemysłu Węglowego. Po jego ukończeniu, zdaniu matury i uzyskaniu tytułu technika absolwenci byli przygotowani do pracy w kopalniach na stanowiskach średniego dozoru technicznego.
Z czasem system kształcenia był rozbudowywany i dostosowywany do potrzeb przemysłu.
Od 1 września 1952 roku do 3 marca 1993 roku działało Technikum Górnicze dla Pracujących w Zabrzu, które w 1974 roku weszło w skład Zespołu.
Kolejną formą zdobywania kwalifikacji było kształcenie zaoczne. W ten sposób kadry górnicze przygotowywano od 1 września 1962 roku do 31 sierpnia 1988 roku. Z kolei od 1 września 1983 roku do 31 sierpnia 1989 roku prowadzono również system policealny dla pracujących.
W latach 1979–1991 w skład Zespołu wchodziło ponadto dwuletnie Policealne Studium Zawodowe ze specjalnością podziemna eksploatacja złóż.
Egzaminy eksternistyczne i zmiany u schyłku PRL
Kolejnym ważnym momentem był 4 marca 1988 roku. Kuratorium Oświaty w Katowicach powołało przy Zespole Szkół Zawodowych nr 1 w Zabrzu Państwową Komisję Egzaminacyjną, której zadaniem było przeprowadzanie egzaminów eksternistycznych z zakresu nauczania szkół średnich w zawodach górniczych.
Zmiany ustrojowe rozpoczęte w Polsce w 1989 roku przyniosły również zasadnicze zmiany w samym górnictwie. Restrukturyzacja branży oraz spadające zainteresowanie nauką w zawodach bezpośrednio związanych z wydobyciem węgla sprawiły, że szkoła musiała stopniowo poszerzać swoją ofertę.
Placówka zaczęła przeorientowywać się na zawody pośrednio związane z przemysłem górniczym, a następnie na zupełnie nowe specjalności.
Informatyka i ekonomia w miejsce dominacji górnictwa
Jednym z symboli zachodzących zmian był 1 września 1991 roku. W ramach Zespołu powołano wówczas dwuletnie Policealne Studium Zawodowe, w którym rozpoczęto kształcenie w zawodach technik informatyk oraz technik ekonomista.
Kolejna istotna reorganizacja nastąpiła 3 marca 1993 roku. Decyzją nr KO-OR-0-0213/13/93 Kuratorium Oświaty w Katowicach w ramach Zespołu Szkół Zawodowych nr 1 w Zabrzu działały placówki oferujące już bardzo zróżnicowane kierunki kształcenia.
Technikum Górniczo-Elektroniczne
W jego strukturze znajdowały się:
- Technikum Górnicze w Zabrzu,
- Technikum Górnicze dla Pracujących w Zabrzu,
- Technikum Gazownictwa w Zabrzu,
- Policealne Studium Zawodowe w Zabrzu.
Liceum Ekonomiczne
Uczniowie mogli kształcić się w specjalnościach:
- finanse i rachunkowość,
- ekonomika przedsiębiorstw przemysłowych.
Technikum Ochrony Środowiska
Prowadzono kształcenie w zakresie:
- uzdatniania wody i oczyszczania ścieków.
Technikum Gazownictwa
Oferta obejmowała specjalność:
- urządzenia i instalacje przemysłu gazowniczego.
Policealne Studium Zawodowe
Kształcenie prowadzono w specjalnościach:
- oprogramowanie maszyn cyfrowych,
- ekonomika przedsiębiorstw przemysłowych.
W ten sposób placówka, której początki były ściśle związane z potrzebami zabrzańskich i gliwickich kopalń, stopniowo przekształcała się w szkołę przygotowującą młodzież i osoby pracujące do wykonywania znacznie szerszego zakresu zawodów.
Od placu Traugutta do ul. 1 Maja
Choć początki szkoły związane są z placem Traugutta, gdzie w listopadzie 1945 roku rozpoczęła działalność Szkoła Przemysłowo-Górnicza, obecnie placówka mieści się przy ul. 1 Maja w Zabrzu. To właśnie tutaj kontynuowana jest tradycja szkoły, której historia przez dziesięciolecia pozostawała silnie związana z przemysłowym i górniczym rozwojem miasta.
Zmieniały się nazwy, struktura organizacyjna i kierunki kształcenia, ale placówka pozostawała częścią zabrzańskiego szkolnictwa zawodowego, reagując na kolejne przemiany gospodarcze i zapotrzebowanie rynku pracy.
Źródło: ce.miastozabrze.pl
