Częstszy odbiór odpadów wielkogabarytowych, specjalne worki na tekstylia i mobilny PSZOK w każdej dzielnicy – to część zmian, które Zabrze zamierza wprowadzić od stycznia 2027 roku. Miasto przygotowuje trzyletni kontrakt na odbiór i zagospodarowanie odpadów komunalnych, którego szacowana wartość wynosi około 190 mln zł. Nowe zasady mają poprawić jakość usług i zwiększyć kontrolę nad tym, co dzieje się ze śmieciami. Nadal nie wiadomo jednak, czy zmienią się opłaty ponoszone przez mieszkańców.
ZOBACZ TEŻ: Pijacka demolka. Zniszczyli mieszkanie, ale nie potrafili wyjaśnić, dlaczego – w Zabrzu
Przetarg za około 190 mln zł. Umowa na trzy lata
Zabrze przygotowuje nowe postępowanie przetargowe dotyczące odbioru i zagospodarowania odpadów komunalnych. Wybrany wykonawca ma świadczyć usługi przez trzy lata, a szacowana wartość zamówienia wynosi około 190 mln zł. Część tej kwoty obejmuje opcje, z których miasto będzie mogło skorzystać w trakcie realizacji kontraktu.
W zamówieniu przewidziano możliwość zwiększenia zakresu usług nawet o 20 proc. Ma to zapewnić ciągłość odbioru odpadów również w przypadku zmian, których obecnie nie można dokładnie przewidzieć.
– Poświęciliśmy temu bardzo dużo czasu. Od wielu miesięcy przygotowywaliśmy przetarg, który ma zabezpieczyć miasto Zabrze, jeśli chodzi o odbiór odpadów komunalnych. Ma być to usługa dla mieszkańców i ma być to usługa, co do której nikt nie zgłosi jakichś roszczeń czy zarzutów – podkreśla prezydent Zabrza Kamil Żbikowski.
Nowe postępowanie nie będzie jedynie powtórzeniem dotychczasowej umowy. Przy opracowywaniu jego założeń wykorzystano doświadczenia z funkcjonowania obecnego systemu oraz potrzeby zgłaszane podczas realizacji usług.
Zmiany mają dotyczyć zarówno zakresu odbioru odpadów, jak i sposobu kontrolowania jakości usług świadczonych przez wykonawcę.
Odpady wielkogabarytowe będą odbierane częściej
Jedną z najbardziej odczuwalnych dla mieszkańców zmian ma być zwiększenie częstotliwości odbioru odpadów wielkogabarytowych.
W zabudowie jednorodzinnej odbiór będzie odbywał się trzy razy w roku zamiast dotychczasowych dwóch. Z kolei w zabudowie wielorodzinnej częstotliwość wzrośnie z jednego do dwóch odbiorów miesięcznie.
„Zwiększamy częstotliwość odbioru wielkich gabarytów, czyli chcemy, żeby miasto było po prostu czystsze. Wiemy, że wielkie gabaryty cieszą się dużą popularnością, są składane, czasami zbyt długo zalegają, więc w tym przypadku będziemy zwiększać częstotliwość odbioru wielkich gabarytów dla domków jednorodzinnych, po drugie dla zabudowań wielorodzinnych” – tłumaczy wiceprezydent Jarosław Suszka.
Tekstylia będą zbierane osobno. Osiem worków na gospodarstwo domowe
Nowy system przewiduje również wyodrębnienie tekstyliów jako osobnej frakcji odpadów. Dzięki temu mają one trafiać do odpowiedniego zagospodarowania, zamiast być traktowane jako część odpadów zmieszanych.
Miasto nie planuje jednak na obecnym etapie powszechnego ustawiania ogólnodostępnych pojemników na tekstylia. Zamiast tego mieszkańcy otrzymają specjalne worki.
„Przyglądamy się też doświadczeniom innych gmin i z pełną świadomością w tej chwili podjęliśmy decyzję, że jeszcze nie będziemy korzystać ze stałych pojemników, natomiast będziemy wyposażać mieszkańców w odpowiednie worki” – tłumaczy wiceprezydent Jarosław Suszka.
Jak wyjaśnia miasto, doświadczenia innych samorządów pokazują, że ilość tekstyliów przekazywanych do ogólnodostępnych pojemników może rosnąć znacznie szybciej, niż wynikałoby to z wcześniejszych szacunków i potrzeb mieszkańców.
Przyjęte rozwiązanie ma umożliwić wygodne i prawidłowe oddawanie tekstyliów, a jednocześnie pozwolić miastu na monitorowanie rzeczywistej ilości tego rodzaju odpadów.
Nie wyklucza się dalszego rozwoju systemu zbiórki tekstyliów, jeżeli dane z jego funkcjonowania wykażą, że będzie to uzasadnione organizacyjnie i ekonomicznie.
Każde gospodarstwo domowe będzie mogło otrzymać osiem specjalnych worków na tekstylia rocznie. Będzie można je odebrać w trzech miejscach:
- Mobilnych Punktach Selektywnego Zbierania Odpadów,
- Punkcie Obsługi Klienta prowadzonym przez wykonawcę wybranego w przetargu,
- Urzędzie Miejskim w Zabrzu.
Mobilny PSZOK w każdej dzielnicy Zabrza
Kolejnym elementem zmian będzie rozwój Mobilnych Punktów Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych. W każdej dzielnicy Zabrza ma pojawić się co najmniej jeden mobilny PSZOK.
Szczegółowe zasady działania tych punktów oraz harmonogram ich funkcjonowania zostaną określone podczas wdrażania nowego systemu.
Usługa Big Bag i możliwość przejęcia pojemników
W dokumentacji przetargowej po raz pierwszy zastosowano tzw. prawo opcji, między innymi w odniesieniu do usługi Big Bag.
Miasto chce w ten sposób poznać rzeczywisty koszt rynkowy tej usługi i zachować możliwość korzystania z niej w zależności od potrzeb mieszkańców oraz opłacalności ekonomicznej.
Drugie prawo opcji dotyczy pojemników wykorzystywanych w systemie odbioru odpadów.
Miasto chce zabezpieczyć możliwość przejęcia wszystkich lub części pojemników, jeżeli okaże się to uzasadnione pod względem organizacyjnym i ekonomicznym.
Takie rozwiązanie ma ograniczyć ryzyko problemów związanych z ewentualną zmianą firmy odbierającej odpady. Chodzi przede wszystkim o zapewnienie ciągłości usług i uniknięcie utrudnień, które mogliby odczuć mieszkańcy.
Każda decyzja dotycząca skorzystania z tej możliwości ma być poprzedzona analizą kosztów i zasadności ekonomicznej.
Sklepy, lokale usługowe i przedsiębiorstwa w systemie
Nowym elementem będzie również włączenie do systemu nieruchomości niezamieszkałych, takich jak sklepy, lokale usługowe czy przedsiębiorstwa.
Część właścicieli takich nieruchomości zdecydowała się w terminie określonym przepisami na wyłączenie z systemu organizowanego przez gminę.
Pozostali właściciele muszą zadeklarować, w jakie pojemniki od stycznia 2027 roku mają zostać wyposażone ich nieruchomości.
Miasto chce wiedzieć, co dzieje się z odpadami po ich odebraniu
Istotną częścią nowego zamówienia będzie zwiększenie kontroli nad sposobem zagospodarowania odpadów.
Dotychczasowe rozwiązania mają zostać uzupełnione o bardziej szczegółowe i regularne raportowanie. Miasto chce otrzymywać dane na bieżąco, podczas realizacji umowy, a nie dopiero po zakończeniu roku.
Pozwoli to sprawdzać, dokąd trafiają poszczególne strumienie odpadów oraz jakie rzeczywiste efekty ich zagospodarowania osiąga wykonawca.
Dzięki temu niekorzystne tendencje będzie można wykrywać wcześniej i podejmować odpowiednie działania jeszcze w trakcie roku.
Nie tylko cena. Liczyć się będzie również poziom recyklingu
W nowym przetargu cena nadal będzie jednym z podstawowych kryteriów wyboru wykonawcy, ale nie jedynym.
Pod uwagę zostanie wzięty także deklarowany przez przedsiębiorcę poziom przygotowania odpadów do ponownego użycia i recyklingu w zakresie realizowanej usługi.
Im wyższy poziom zadeklaruje firma, tym więcej punktów będzie mogła otrzymać podczas oceny ofert.
Co istotne, po podpisaniu umowy zadeklarowana wartość stanie się parametrem podlegającym rozliczeniu i ocenie podczas realizacji kontraktu.
Nie oznacza to jednak przeniesienia na wykonawcę całej odpowiedzialności za osiągnięcie ustawowego poziomu recyklingu przez miasto.
Ostateczny wynik zależy od funkcjonowania całego systemu, w tym również od jakości segregacji odpadów prowadzonej przez mieszkańców.
Wykonawca będzie natomiast odpowiadał za elementy, na które ma rzeczywisty wpływ, czyli organizację odbioru i zagospodarowania odpadów, dobór instalacji, sposób postępowania z poszczególnymi strumieniami oraz parametry zadeklarowane w ofercie.
Coraz wyższe wymagania dotyczące recyklingu
Miasto zamierza również dokładniej kontrolować ilość odpadów kierowanych na składowiska.
Celem jest zwiększenie udziału odpadów przekazywanych do ponownego wykorzystania, recyklingu oraz innych właściwych procesów zagospodarowania.
Wymagane poziomy recyklingu będą systematycznie rosły
| Rok | Minimalny poziom recyklingu |
|---|---|
| 2026 | 56% |
| 2027 | 57% |
| 2028 | 58% |
| 2029 | 59% |
| 2030 | 60% |
| 2035 | 65% |
Nowe wymagania wobec wykonawcy mają także ograniczyć ryzyko ponoszenia przez miasto kar administracyjnych.
Samorząd chce wybrać przedsiębiorcę, który oprócz zaoferowania korzystnej ceny będzie dysponował odpowiednim doświadczeniem, organizacją oraz możliwościami realizacji tak dużego kontraktu.
– Zaangażowaliśmy wyspecjalizowaną kancelarię prawną, żeby obsługiwała ten proces przygotowania, wypracowywania zapisów, sprawdzania też orzecznictwa, które zapisy mogłyby rodzić jakieś ryzyka prawne – podkreśla prezydent Zabrza Kamil Żbikowski.
Nowe zamówienie ma łączyć trzy cele: poprawę jakości usług dla mieszkańców, zwiększenie odpowiedzialności wykonawcy za obszary pozostające pod jego kontrolą oraz skuteczniejsze zarządzanie całym systemem przez miasto.
Czy od 2027 roku mieszkańcy Zabrza zapłacą więcej za śmieci?
To jedno z najważniejszych pytań związanych z przygotowywanym przetargiem.
Na obecnym etapie miasto nie przesądza, czy od stycznia 2027 roku opłaty za odbiór odpadów ulegną zmianie.
Ostateczna decyzja będzie zależała między innymi od wyniku postępowania przetargowego.
– Na pewno chcielibyśmy uniknąć podwyżek, a jeżeli one będą niezbędne ze względu na tę konieczność bilansowania się tego systemu, to żeby nie przekroczyły one chociażby wskaźnika inflacji, żeby nie były one faktycznie dotkliwe dla gospodarstw domowych – zaznacza Prezydent Zabrza Kamil Żbikowski.
Prezydent podkreśla, że decydujące znaczenie będą miały ceny zaproponowane przez wykonawców oraz jakość oferowanych usług.
– Jeżeli wykonawcy zmieszczą się w szacowanej przez nas kwocie, wtedy myślę, że nie będziemy musieli żadnych dodatkowych podwyżek przewidywać, jeśli chodzi o opłaty za wywóz odpadów. Natomiast jeśli ta kwota będzie wyższa i zdecydujemy się, że to i tak będzie najlepsze rozwiązanie i ta wyższa kwota będzie uzasadniona, wtedy będziemy musieli sprawdzić, czy ten system się bilansuje – mówi prezydent.
Oznacza to, że ewentualna podwyżka nie została wykluczona, ale na razie nie ma decyzji dotyczącej jej wprowadzenia ani wysokości.
Kiedy poznamy firmę, która będzie odbierać odpady?
Zabrzański samorząd chce rozstrzygnąć postępowanie przetargowe jeszcze przed końcem 2026 roku, tak aby nowa umowa mogła obowiązywać od stycznia.
Nie wiadomo na razie, czy odbiorem odpadów nadal będzie zajmował się dotychczasowy wykonawca, czy też zadanie przejmie inna firma.
– Będziemy chcieli, by od nowego roku 2027 może pojawiła się nowa firma, która będzie odbierała te śmieci, może będzie to ta sama, ale chcemy, żeby ten cały proces zakończył się do początku 2027 roku. Do końca roku zamierzamy rozstrzygnąć ten przetarg – zapowiada Kamil Żbikowski.
Źródło: mat. pras. UM Zabrze
